فضيلت عقل آورده است و سلسلهء اسناد احاديث مذكور را نيز به شيوهء مرضيّهء قدما ملحوظ داشته است . از جملهء آن‌ها يكى اينست : إنّ القوم ليحجون و يعتمرون و يجاهدون و يصّلون و يصومون و ما يعطون يوم القيامة إلّا على قدر عقولهم [ مردمان حجّ مىگذارند ، و عمره بجاى مىآورند ، و در راه خداى مجاهدت مىورزند ، و نماز مىگزارند ، و روزه مىدارند . و در روز قيامت ، جز به ميزان خردى كه دارند - بدان‌ها پاداش داده نمىشود ] كه مراد داشتن معرفت در انجام فرايض عبادى و دينى و مذهبى است . باز در حديثى ديگر چنين آورده است كه : « إنّ الرّجل ليتلذّذ فى الجنّة به قدر عقله » : ( آدمى ، به ميزان خردش - در بهشت بهره‌ور مىگردد . ) علامات و أماراتى كه بر عقل عاقل و ذكاء ذكىّ بر شمرده‌اند ، از حيث صورت و معنى و أحوال و أفعال متعدّد و مختلف است . از جملهء علامات صورى - حكما گويند - خلق معتدل ( اعتدال اخلاق ) و نيروى مناسب در هر فرد - نشانهء قوّت عقل وجودت فطنت اوست و چون گردن وى ، ستبر گرديد - بر قوّت دماغ و وفور عقل وى ، دلالت دارد و هر كه چشمانش بسرعت و حدّت حركت كند ، او مكّار محتال دزدى بيش نيست و به‌ترين چشمان ، از آن شهلا چشمان است و چون شخص ، چشم شهلا نداشت و ديدگانش بيش از حدّ درخشان و يا زرد و يا سرخ نبود - بر طبيعت سالم وى ، دلالت دارد و چون كسى را ديدگانى فرو رفته و ريز باشد ، او ، مكّارى حسود است . . . « يوسف بن حسين » ؛ از قول « ذو النّون » نقل مىكند كه هر كه داراى پنج خصلت باشد - اميد عاقبت نيك و لو دو ساعت قبل از مرگ وى هم بوده باشد - بايد داشته باشد . گفتند چيست : گفت : استواء الخلق و خفّة الروّح و غزارة العقل و صفاء التوحيد و طيب المولد . ( اعتدال اخلاق و سبكروحى و خردمندى و يكتاپرستى صادقانه و شرافت و نجابت خانوادگى ) از جملهء أمارات وجود خرد در آدمى - كه در معنى و أحوال و أفعال وى ، مىتوان يافت - سكوت و سكون و خفض بصر و كيفيّت حركات وى در اماكن گوناگون و عاقبت